Between memories and awareness of feminine cultural assets on women: An analysis of women's museums and/or museums about women
DOI:
https://doi.org/10.11606/1982-02672026v34e36Keywords:
Women's museums, Women, Present time, Gender museology, IBRAMAbstract
This article provides a historical survey of “women's museums or museums about women” by the Brazilian Institute of Museums (IBRAM), discussing female representation and women's memories. The objective is to investigate how these museums are structured, the memory of the woman honored in the museum's nomenclature, its preservation, as well as the proposition of female cultural representation. We use theoretical conceptions of the history of the present time, as well as gender museology and women's history, in order to understand the reach and expansion of memory spaces such as museums. Methodologically, the research is part of a broader project, being a cross-section, focusing on the historical dimension of the museum as a space for female emancipation, with female heritage assets, representation and memory of women, discussing the process of exposing, preserving, expanding and safeguarding female cultural assets, as part of the historical-cultural heritage.
Downloads
References
Fontes impressas
BRASIL. Lei n. 11.906, de 20 de janeiro de 2009. Cria o Instituto Brasileiro de Museus – IBRAM e dá outras providências. Diário Oficial da União, Brasília, DF, 21 jan. 2009. Disponível em: http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/_Ato2007-2010/2009/Lei/L11906.htm. Acesso em: 26 mar. 2026.
Livros, artigos e teses
CID MORAGAS, Daniel. La casa museu a memòria de l’individu: Algunes consideracions sobre aquesta tipologia. L´Arc, n. 2, p. 57-59, 1996.
HEIN, George. O dilema da Educação Científica: como ensinar quando os visitantes apenas querem aprender. In: MARANDINO, Martha; ALMEIDA, Adriana Mortara; VALENTE, Maria Esther Alvarez. Museu: lugar do público. Rio de Janeiro: Fiocruz, 2009.
IBRAM. Guia dos Museus Brasileiros. IBRAM, Brasília, DF, 2011. Acesso em: 26 mar. 2026.
IBRAM. Caderno da Política Nacional de Educação Museal. IBRAM, Brasília, DF, 2018.
LOPES, Maria Margaret. Bertha Lutz e a importância das relações de gênero, da educação e do público nas instituições museais. MUSAS: Revista Brasileira de Museologia, Brasília, DF, n. 2, 41-47, 2006.
MARTÍNEZ, José Antonio Sánchez. Cuerpos ajenos. Segovia: Ediciones La Uña Rota, 2017.
MATEO PÉREZ, Soledad. Las casas museo en España: Análisis de una tipología museística singular. 2016. Tese (Doutorado em História da Arte) – Universidad de Murcia, Murcia, 2016.
MCP. Plano Museológico do Museu Casa da Princesa. Pilar de Goiás: Ibram, 2009.
OLIVEIRA, Ana Cristina Audebert Ramos. Colecionismo a partir da Perspectiva de Gênero. Museologia & interdisciplinaridade, v. 7, n. 13, p. 15-30, 2018.
OLIVEIRA, José Claudio Alves. O museu na era do ciberespaço. Ciberlegenda, out. 2007.
POLLOCK, Griselda. O Feminismo: un Fenómeno Mundial que Chegou ata a Universidade. Reflexións sobre a Influencia do Feminismo no Pensamento e a Arte desde 1970. A Batalla dos Xéneros, Catálogo da Exposição de 13 de Setembro a 9 de Dezembro 2007 no Centro Galego de Arte Contemporánea. Junta de Galicia, pp 99-104, 2007.
RECHENA, Aida Maria Dionísio. Sociomuseologia e gênero: imagens da mulher em exposições de museus portugueses. 2011. Tese (Doutorado em Museologia) – Universidade Lusófona de Humanidades e Tecnologias, Lisboa, 2011.
RIOUX, Jean-Pierre. Pode-se fazer uma história do presente? In: CHAUVEAU, Agnes; TÉTART, Philippe. (orgs.). Questões para a história do presente. Bauru: EDUSC, 1999.
SCHEINER, Tereza Cristina. Museologia ou Patrimoniologia: reflexões. In: GRANATO, Marcus;
SANTOS, Cláudia Penha; LOUREIRO, Maria Lucia de Niemeyer Matheus. (orgs.). Museu e Museologia: Interfaces e Perspectivas. Rio de Janeiro: MAST, 2009.
SCOTT, Joan W. Os usos e abusos do gênero. Projeto História: Revista do Programa de Estudos Pós-Graduados de História, São Paulo, v. 45, p. 327-351, 2012.
POULOT, Dominique. Museu, Nação, Acervo. In: BITTENCOURT, José Neves; TOSTES, Vera; BENCHETRIT, Sara (orgs.). História representada: o dilema dos museus. Rio de Janeiro: Museu Histórico Nacional, 2003. p.25-62.
VAQUINHAS, Irene. Museus do feminino, museologia de género e o contributo da história. MIDAS – Museus e Estudos Interdisciplinares, jun. 2014.
Sites
Instituto Brasileiro de Museus – Ibram
Downloads
Published
Data Availability Statement
Os dados de pesquisa estão disponíveis no corpo do documento.
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Jaqueline Aparecida Martins Zarbato, Maristela Carneiro

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Autores que publicam nesta revista concordam com os seguintes termos:
- Autores mantém os direitos autorais e concedem à revista o direito de primeira publicação, com o trabalho simultaneamente licenciado sob a Licença Creative Commons Attribution que permite o compartilhamento do trabalho com reconhecimento da autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autores têm autorização para assumir contratos adicionais separadamente, para distribuição não-exclusiva da versão do trabalho publicada nesta revista (ex.: publicar em repositório institucional ou como capítulo de livro), com reconhecimento de autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autores têm permissão e são estimulados a publicar e distribuir seu trabalho online (ex.: em repositórios institucionais ou na sua página pessoal) a qualquer ponto antes ou durante o processo editorial, já que isso pode gerar alterações produtivas, bem como aumentar o impacto e a citação do trabalho publicado (Veja O Efeito do Acesso Livre).
Anais do Museu Paulista 