Theoretical and applied procedures of Terminology as support for the translation process between Portuguese and Spanish
DOI:
https://doi.org/10.11606/issn.2317-9511.v48.234160Keywords:
Intangible Cultural Heritage, Terminographic Products, Terminography, Terminology, TranslationAbstract
This text deals with the interrelationship between Terminology and Translation highlighting the role of terminological resources in making translational
decisions. It focuses on aspects concerning the terminological equivalence of Portuguese/Spanish terms of Intangible Cultural Heritage (ICH) taking into account
the theoretical methodological procedures applied in the projects of the Termisul Group (University of Rio Grande do Sul, Brazil). The theoretical background is mainly based on the principles of Terminology and of Translation. Examples of terms related to knowledge holders (holding communities, carriers) are presented in both languages in order to illustrate the steps followed and their representation in the database of that group. It is thus expected to contribute to the reflection on the
importance of Terminology in the translation process and consequently to the training of future translators in the Portuguese/Spanish language pair.
Downloads
References
AUBERT, F. H. Introdução à metodologia da pesquisa terminológica bilíngüe. 2. ed. São Paulo: FFLCH/Citrat, 2001. Disponível em: https://citrat.fflch.usp.br/sites/citrat.fflch.usp.br/files/inlinefiles/Cad.%20Terminologia%202_0.pdf. Acesso em: 21 mai. 2025.
BERBER SARDINHA, T. Lingüística de Corpus. Barueri, SP: Manole, 2004.
BEVILACQUA, C. R.; KILIAN, C. K. Tradução e Terminologia: relações necessárias e a formação do tradutor. Domínios de Lingu@gem, Uberlândia, v. 11, n. 5, p. 1707–1726, 2017. Disponível em: https://seer.ufu.br/index.php/dominiosdelinguagem/article/view/37409. Acesso em: 15 dez. 2024.
BEVILACQUA, C. R.; KILIAN, C. K. Quando a teoria e a prática se encontram. In: BEVILACQUA, C. R. et al. Como elaborar um dicionário especializado: a experiência do grupo TERMISUL. Porto Alegre: Editora Zouk, 2023. p. 14-31. Disponível em: https://www.editorazouk.com.br/pd-95a553--e-book-como-elaborar-um-dicionario-especializado. html? ct=308e81&p= 1&s=1. Acesso em: 28 jun. 2024.
BIBER, D.; CONRAD, S.; REPPEN, R. Corpus linguistics: investigating language structure and use. Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
BRASIL. Decreto n.º 3.551, de 4 de agosto de 2000. Institui o Registro de Bens Culturais de Natureza Imaterial que constituem patrimônio cultural brasileiro, cria o Programa Nacional do Patrimônio Imaterial e dá outras providências. Diário Oficial da União: seção 1, Brasília, 7 ago. 2000. Disponível em: https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/decreto/d3551.htm. Acesso em: 7 set. 2025.
CABRÉ, M. T. Terminología y Traducción: un espacio de encuentro ineludible. In: Terminología: representación y comunicación. Una teoría de base comunicativa y otros artículos. Barcelona: Universitat Pompeu Fabra, Institut Universitari de Lingüística Aplicada, 1999. p. 177-201.
ESQUEDA, M. D. (Org.) Ensino de Tradução: proposições didáticas à luz da competência tradutória. Uberlândia: EDUFU, 2019. Disponível em: https://repositorio.ufu.br/bitstream/123456789/30261/1/EnsinoTradu%C3%A7%C3%A3oProposi%C3%A7%C3%B5es.pdf. Acesso em: 10 jan. 2025.
FREIXA, J. La variació terminològica: anàlisi de la variació denominativa en textos de diferent grau d’especialització de l’àrea de medi ambient. Tese [Doutorado em Linguística Aplicada] – Institut Universitari de Lingüística Aplicada, Universitat Pompeu Fabra, Barcelona, 2002.
HURTADO ALBIR, A. Traducción y traductología. Introducción a la traductología. Madri: Cátedra, 2001.
HURTADO ALBIR, A. A aquisição da competência tradutória: aspectos teóricos e didáticos. In: PAGANO, A.; MAGALHÃES, C.; ALVES, F. Competência em tradução: cognição e discurso. Belo Horizonte: Editora UFMG, 2005. p. 15-57.
HURTADO ALBIR, A. Research on the didactics on translation. Evolution, approaches and future events. MonTI, n. 11: Porque algo tiene que cambiar. La formación de traductores e intérpretes: presente & futuro, eds. TOLOSA, M. I.; ECHEVERRI, p. 47-76 , 2019. Disponível em: https://www.erevistes.uji.es/index.php/monti/article/view/4259. Acesso em: 20 dez. 2024.
HURTADO ALBIR, A.; RODRÍGUEZ-INÉS, P. (Eds.) MonTI. Hacia un marco europeo de niveles de competencias en traducción. El proyecto NACT del grupo PACTE [número especial n. 7], 2022. Disponível em: https://www.erevistes.uji.es/index.php/monti/issue/view/395. Acesso em: 15 jan. 2025.
HURTADO ALBIR, A.; GOMES, L. T.; DANTAS, M. P. Competência tradutória e formação por competências. Cadernos de Tradução, v. 40, n. 1, Florianópolis, p. 367–416, 2020. Disponível em: https://periodicos.ufsc.br/index.php/traducao/article/view/2175-7968.2020v40n1p367. Acesso em: 15 dez. 2024.
KRIEGER, M. G. Do ensino da terminologia para tradutores: diretrizes básicas. Cadernos de Tradução, v. 1, n. 17, Florianópolis, p. 189–206, 2006. Disponível em: https://periodicos.ufsc.br/index.php/traducao/article/view/6862. Acesso em 26 jan. 2025.
KRIEGER, M. G.; FINATTO, M. J. B. Introdução à Terminologia: teoria e prática. São Paulo: Contexto, 2004.
NOVAK, J. D.; CAÑAS, A. J. The Theory Underlying Concept Maps and How to Construct and Use Them. Technical Report IHMC CmapTools 2006-01 Rev 01-2008. Pensacola, Fl: Flórida Institute for Human and Machine Cognition, 2008. Disponível em: https://cmap.ihmc.us/docs/theory-of-concept-maps.Acesso em: 10 jan. 2025.
PACTE. Investigating Translation Competence: Conceptual and Methodological Issues. Meta, v. 50, n. 2, p. 609-619, 2005. Disponível em: https://www.erudit.org/en/journals/meta/2005-v50-n2-meta881/011004ar/. Acesso em: 21 mai. 2025.
SILVEIRA, F. A.; JESUS, S. M.; CAMPOS, T. L. A subcompetência Instrumental: integrando terminologia, corpora e sistemas de memória de tradução. In: ESQUEDA, M. D. (Org.) Ensino de Tradução: proposições didáticas à luz da competência tradutória. Uberlândia: EDUFU, 2019. p. 109-152. Disponível em: https://repositorio.ufu.br/bitstream/123456789/30261/1/EnsinoTradu%C3%A7%C3%A3oProposi%C3%A7%C3%B5es.pdf. Acesso em: 10 jan. 2025.
UMAÑA, O. S.; SUÁREZ DE LA TORRE, M. Descripción y explicación del diseño de instrumentos que miden la competencia traductora y terminología en traductores profesionales. Revista EAN, Bogotá, n. 70, p. 22-41, jan. 2011. Disponível em: http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0120-81602011000100003. Acesso em: 31 mar. 2025.
VIANNA, L. Patrimônio Cultural Imaterial. Verbete. Dicionário do Patrimônio Cultural Imaterial. Iphan. Disponível em: http://portal.iphan.gov.br/dicionarioPatrimonioCultural/detalhes/85/patrimonio-imaterial. Acesso em: 04 nov. 2024.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Cleci Regina Bevilacqua

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Autores que publicam nesta revista concordam com os seguintes termos:
- Autores mantém os direitos autorais e concedem à revista o direito de primeira publicação, com o trabalho simultaneamente licenciado sob a Licença Creative Commons Attribution BY-NC-SA que permite o compartilhamento do trabalho com reconhecimento da autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autores têm autorização para assumir contratos adicionais separadamente, para distribuição não-exclusiva da versão do trabalho publicada nesta revista (ex.: publicar em repositório institucional ou como capítulo de livro), com reconhecimento de autoria e publicação inicial nesta revista.
- Autores têm permissão e são estimulados a publicar e distribuir seu trabalho online (ex.: em repositórios institucionais ou na sua página pessoal) a qualquer ponto antes ou durante o processo editorial, já que isso pode gerar alterações produtivas, bem como aumentar o impacto e a citação do trabalho publicado (Veja O Efeito do Acesso Livre).





